Zakład Literatury i Kultury Francuskiej i Frankofońskiej

Kierownik Zakładu: prof. zw. dr hab. Magdalena Wandzioch

Temat badawczy: HYBRYDYCZNOŚĆ WOBEC KONWENCJI LITERACKICH

Celem zadania jest badanie różnych form i gatunków literackich, w których  występuje hybrydyczność. Dotychczasowe analizy pozwoliły stwierdzić, że zjawisko to można zaobserwować zarówno w prozie narracyjnej, w formach długich i krótkich, jak i w teatrze, zwłaszcza współczesnym. Dotyczy pomiędzy innymi „Teatru Codzienności”,  „tekstów na scenę” wcześniej „dramatu niescenicznego”. Zjawisko zacierania granic pomiędzy ontologicznymi porządkami poszczególnych gatunków teatralnych obserwowane jest już przynajmniej od XIX wieku. Współcześni dramatopisarze stawiaja często w centrum zainteresowań pojęcia literackości i teatralności, przeformułowują sceniczną figuratywnośc. Performance, happening, kreacja zespołowa Théâtre du Soleil Mnouchkine, to zjawiska, które na trwale zapisały się w świadomości twórców i odbiorców teatru XX wieku.

Fenomen hybrydyczności badany jest w powieści francuskiej i frankofońskiej. W przypadku powieści francuskiej, której nowoczesna forma datuje się od wieku XVIII, analiza zjawiska hybrydyczności rozpoczyna się właśnie od tego okresu. Uwzględnia  ona szczególnie relacje między różnymi formami narracyjnymi przejętymi przez powieść (list, pamiętnik, dziennik intymny) , ale również dotyczy hybrydycznosci formy będącej efektem ewolucji powieści XVIII wieku oraz przełożenia owej hybrydycznosci na znaczenie wypowiedzi pierwszoosobowej. W literaturze francuskiej epoki Oświecenia, hybrydycznośc dotyczy tak formy jak i treści (np. powieść jednocześnie filozoficzna i libertyńska).Przedmiotem refleksji jest też analiza zmian, jakie nastapiły w powiesci na przełomie XVIII i XIX wieku na poziomie paratekstu oraz zależności miedzy różnymi formami narracyjnymi w odniesieniu do mimetyzmu formalnego. Badania hybrydycznego charakteru powiesci o narracji w pierwszej osobie stanowią punkt wyjścia w analizie powieści francuskiej i europejskiej po 1820 roku.

Proza narracyjna wieku XIX, wzorem poprzedniej epoki, odrzuca mimetyzm formalny i wszelkie konwencje gatunkowe. Widoczne jest to szczególnie w formach krótkich, takich jak baśń, nowela, opowiadanie, ale również w utworach wykorzystujących dawne formy (np. powieść neogotycka).

W XX i XXI wieku hybrydycznośc dotyczy także badań nad „nową francuską fantastyką” jako gatunkiem prowadzącym dialog transfikcjonalny (z innymi literaturami wyobraźniowymi), transmediatyczny (z kinem grozy) oraz interdyscyplinarny (ze współczesnymi nurtami filozoficznymi).

Hybrydyczność dotyczy także francuskojęzycznej literatury belgijskiej. Wynika ona niejako z samej jej natury, uwikłanej w sieć złożonych historyczno-spolecznych relacji, cechującej się różnorodnością kulturową, bogactwem estetycznym i siłą wizji malarskich. Ta niejednolitość szczególnie jest widoczna w twórczości pisarzy, którzy nie wpisują się w główne tendencje literackie orz podejmują próby określenia belgijskiej tożsamości.

W wieku XX i XXI fenomen hybrydyczności pojawia się również w literaturze francuskojęzycznej Maghrebu i literaturze krajów afrykańskich. W przypadku tych literatur, hybrydyczność może być postrzegana nie tylko jako kategoria estetyczna czy literacka, ale jako wynik przenikania się kultur europejskiej i rodzimej. Jest to szczególny przypadek kultury postkolonialnej.

Pracownicy zakładu: