Zakład:
Językoznawstwa Stosowanego i Translatoryki

Stanowisko:
adiunkt

Kontakt:
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. , Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Dyscyplina naukowa i prowadzone badania:
Dyscyplina: językoznawstwo
Opis prowadzonych badań:
Gramatyczno-semantyczne zagadnienia konfrontatywne francusko-polskie z perspektywy tłumaczenia automatycznego
Prowadzone przeze mnie badania koncentrują się wokół problematyki przekładu automatycznego z języka francuskiego na język polski i z polskiego na francuski. Metodologia badań oparta jest na założeniach ujęcia zorientowanego obiektowo Wiesława Banysia – koncepcji leksykograficznej, za cel stawiającej sobie taki opis języka naturalnego, który byłby informatycznie implementowalny tzn. w pełni zrozumiały dla komputera. Perspektywa traduktologiczna determinuje typowo synchroniczny, komparatystyczny (polsko-francuski) charakter analiz. Poruszane zagadnienia sytuują się przede wszystkim na płaszczyźnie szeroko rozumianej semantyki z uwzględnieniem idiosynkratycznych uwarunkowań składniowych. Zakres tematyczny prowadzonych badań jest szeroki i obejmuje m.in.:
1. analizę iteratywności czasowników ruchu,
2. zagadnienie negacji w języku polskim i francuskim (w tym przede wszystkim tzw. ne explétif),
3. formalizmy opisowe stosowane w ujęciu zorientowanym obiektowo.

Ad 1
Wykorzystanie paradygmatu obiektowego w badaniach aspektologicznych stanowi swoiste novum i jest świadectwem szerokich możliwości deskryptywnych ujęcia zorientowanego obiektowo. Analizie dezambiguizacyjnej typu obiektowego poddawane są francuskie czasowniki ruchu (aller, rouler, circuler, conduire, prendre) tłumaczone na język polski jako jechać (wariant semelfaktywny) lub jeździć (wariant iteratywny). Konstruowane dla poszczególnych użyć czasowników schematy składniowo-semantyczne (będące jednym z formatów opisowych stosowanych w ujęciu zorientowanym obiektowo) pozwalają na ich efektywne odwieloznacznienie, a tym samym – właściwe przetłumaczenie na język polski, co przyczynić się ma do polepszenia jakości translacji automatycznej.

Ad 2
W ramach badań nad negacją podejmowane są próby zorientowanego obiektowo opisu tzw. ne explétif tzn. negacji z semantycznego punktu widzenia niepotrzebnej czy wręcz sprzecznej z intencją komunikacyjną nadawcy. Okazuje się, że negacja tego typu nie jest właściwa jedynie dla języka francuskiego; jej warianty, aczkolwiek nie zawsze paralelne z użyciami francuskimi, zaobserwować można również w polszczyźnie (np. Boję się, żeby nie przyszedł, Nie przeczę, że tego nie powiedziałem itp.). Dokładna komparatystyczna analiza tego typu negacji i jej odpowiednia formalizacja pozwoli na uniknięcie wielu błędów tłumaczeniowych popełnianych przez translatory automatyczne.

Ad 3
Odpowiednio sformalizowany opis języka jest warunkiem niezbędnym dla poprawności (zarówno semantycznej, jak i składniowej) tłumaczenia dokonywanego przez programy komputerowe. Ujęcie zorientowane obiektowo takich formalizmów dostarcza; niezbędna jest jednak weryfikacja ich kompatybilności z wymogami informatycznymi. Szczególną uwagę poświęcam koncepcji hierarchii klas obiektowych, która zorientowany obiektowo opis czyni wykonalnym dla lingwisty i zrozumiałym dla komputera. W niedalekiej przyszłości podjęte zostaną również próby stworzenia pierwszej aplikacji komputerowej wykorzystującej zdobycze ujęcia zorientowanego komputerowo.

Przebieg kariery naukowej:
2015 r. doktor nauk humanistycznych (dyscyplina: językoznawstwo), Uniwersytet Śląski w Katowicach
2010 r. magister (filologia, specjalność: język francuski), Uniwersytet Śląski w Katowicach
2008 r. licencjat (filologia, specjalność: język francuski), Uniwersytet Śląski w Katowicach

Publikacje:

Monografie:
Hrabia M., 2016 : Itérativité dans la traduction automatique. Analyse orientée objets des verbes de mouvement français traduits en polonais par jechać/jeździć (sur la base des formes du présent). Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego /w druku/.

Artykuły:
- opublikowane:
1. Hrabia M., 2015: « Precyzja w opisie jednostek leksykalnych dla celów tłumaczenia automatycznego (na przykładzie dezambiguizacji wybranych francuskich predykatów przymiotnikowych i czasownikowych)». W: Arabski J., Łyda A., Będkowska-Obłąk M. (red.): Precyzja w języku i jego opisie, 139-153. Katowice, Wyższa Szkoła Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych.
2. Hrabia M., 2015 : « Le verbe aller dans la traduction automatique. Quelques remarques sur l’itérativité étudiée dans le cadre de l’approche orientée objets ». Białostockie Archiwum Językowe, 15, 199-211. Białystok, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
3. Hrabia M., 2014: «Wstęp do obiektowej analizy czasownika aller w konstrukcjach z określnikami temporalnymi dla celów tłumaczenia automatycznego ». LingVaria, 2 (18), 43-54. Kraków, Wydawnictwo „Księgarnia Akademicka”
4. Hrabia M., 2011: « La grammaire à base sémantique: une conception bâtie et non pas donnée. Quelques remarques sur le changement de la compréhension de certaines notions fondamentales dans la théorie de Stanisław Karolak ». Neophilologica, 23, 273-289. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
5. Hrabia M., 2011: « Désambiguïsation des sens du prédicat adjectival farouche dans le cadre d’une approche orientée objets ». Neophilologica, 23, 150-167. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego

- złożone do druku:
Hrabia M., 2016 : « Le ne explétif dans la traduction automatique ». Neophilologica, 28. Katowice, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego

Referaty wygłoszone na krajowych i/lub międzynarodowych konferencjach naukowych:
1. Międzynarodowa konferencja Texte – Fragmentation – Créativité (21-22 październik 2016 r., Lublin, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), tytuł wystąpienia: Rupture temporelle dans le texte en tant que facteur de délimitation des emplois itératifs des verbes de mouvement.
2. Międzynarodowa konferencja Linguistic, Didactic and Sociocultural Aspects of Language Functioning (04-05 maj 2016 r., Litwa, Wilno, Wileński Uniwersytet Pedagogiczny), tytuł wystąpienia: Le ne explétif dans la traduction automatique (du français vers le polonais et du polonais vers le français).
3. Konferencja Precyzja w opisie językowym (27 marzec 2015 r., Katowice, Wydział Humanistyczny Wyższej Szkoły Zarządzania Marketingowego i Języków Obcych w Katowicach), tytuł wystąpienia: Precyzja w opisie jednostek leksykalnych dla celów tłumaczenia automatycznego (na przykładzie dezambiguizacji wybranych francuskich predykatów przymiotnikowych i czasownikowych)
4. Międzynarodowa konferencja Słowo w języku i dyskursie (16-17 marzec 2015 r., Białystok, Katedra Neofilologii Uniwersytetu w Białymstoku), tytuł wystąpienia: Le verbe aller dans la traduction automatique. Quelques remarques sur l’itérativité étudiée dans le cadre de l’approche orientée objets
5. Międzynarodowa konferencja Polisemia w języku i tłumaczeniu (12-13 maj 2014 r., Katowice, Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach), tytuł wystąpienia: Jechać czy jeździć? Wybrane problemy dezambiguizacji znaczeniowej francuskich czasowników ruchu. Opis w ramach ujęcia zorientowanego obiektowo dla celów tłumaczenia automatycznego
6. Międzynarodowa konferencja z cyklu The Cracow Young Linguists’ and Translation Researchers’ Conference CYLAT 2013 (16-17 maj 2013 r., Kraków, Katedra Językoznawstwa Ogólnego i Indoeuropejskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego), tytuł wystąpienia: Wstęp do obiektowej analizy czasownika aller w konstrukcjach z określnikami temporalnymi dla celów tłumaczenia automatycznego

Działalność administracyjno-organizacyjna:
opiekun praktyk zawodowych na studiach II stopnia w Instytucie Języków Romańskich i Translatoryki

Nagrody i odznaczenia:
Nagroda Naukowa JM Rektora za najlepszą rozprawę doktorską (2016 r.)